आटपाडी तालुक्याविषयी भाग 2 ...... : तालुक्याचं राजकारण आणि समाजकारण....

काल आपल्या आटपाडी तालुक्याविषयी लिहिलेल्या शैक्षणिक विषया संबधीच्या लेखाला आपल्या सारख्या सुशिक्षीत आणि जागृत वाचकांच्या कडुन खुप चांगला प्रतिसाद मिळाला त्याबद्दल मी आपल्या सर्वांचं प्रथमतः मनपुर्वक धन्यवाद मानतो. आजचाही लेख कसा वाटला जरुर कळवा.. काही चुका उणिवा असतील तर तसंही सांगा. त्यामधे नक्कीच दुरुस्ती केली जाईल.
भौगोलिक दृष्ट्या सांगली जिल्ह्याच्या उत्तरेला असणारा आणि वर्षानुवर्षे कायमच दुष्काळाने पिचलेला तालुका अशी ओळख सांगली जिल्ह्यात आटपाडी या तालुक्याची आहे. सांगली जिल्हा तसा राजकारण्यांचा जिल्हा म्हणुन महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रसिद्ध आहे. माजी मुख्यमंत्री वसंतदादा, राजाराम बापु, माजी उपमुख्यमंत्री आर आर आबा या महाराष्ट्राचं नेतृत्व केलेल्या लोकप्रिय नेत्यांचा जिल्हा....महाराष्ट्राच्या मंत्रीमंडळात अर्धा डझन मंत्री फक्त सांगली जिल्ह्यातीलच असायचे. पण आटपाडी तालुक्याच्या जनतेला इतिहासात भौगोलिक, आर्थिक दुष्काळाबरोबर राजकीय दुष्काळही कायमच सहन करावा लागला आहे. तालुक्यात फक्त दोनच आमदार होऊन गेले ते म्हणजे सन्माननीय माजी आमदार राजेंद्रआण्णा देशमुख आणि सन्माननीय माजी आमदार आण्णासाहेब लेंगरे......... या दोन्ही नेत्यांच्या शिवाय तालुक्यातील अजुन कोणताही नेता आमदार होऊ शकला नाही ही बोचरी खंत तालुक्यातील जनतेच्या मनामधे आहे. यानंतर मागील चार वर्षात सांगली जिल्हा परिषदेचं अध्यक्षपद सन्माननीय अमरसिंह देशमुख यांना मिळाले होते. त्याचबरोबर सांगली जिल्हा परिषदेचं उपाध्यक्षपद स्वर्गीय मोहनकाकांना मिळालं होतं. तालुक्याच्या नेतृत्वांना जिल्हा स्तरावर मिळालेल्या या काही मोजक्या संधी आपल्याला ठळकपणे दिसुन येतात.
1995 ला अपक्ष म्हणुन आमदार झालेल्या सन्माननीय राजेंद्रआण्णा देशमुख यांनी आटपाडी तालुक्याचा पाणीप्रश्न मिटवण्यासाठी युती सरकारला पाठिंबा दिला होता. विशेष म्हणजे त्यावेळी राजेंद्रआण्णांना युती सरकारकडुन मंत्रीपदाची ऑफर देण्यात आली होती.. मंत्रीपद झुगारुन पाणीप्रश्न सोडवा म्हणणारा नेता या तालुक्याला लाभला आहे.अपक्ष आमदारांच्या दबावामुळे युती सरकारने टेंभुचा नारळ फोडला, काही प्रमाणात कामे झाली, पण या योजनेकडे पुढे आघाडी सरकारच्या कार्यकाळात राजकीय दुर्लक्ष झाल्यामुळे त्या योजना पूर्ण न झाल्याने पाणीप्रश्न हा पुढेही तसाच प्रलंबित राहिला. राजेंद्र आण्णांची पाण्याच्या प्रश्नाविषयीची त्यांची तळमळ वाखाणण्याजोगी आहे. अत्यंत दुष्काळी परिस्थितीतही माणगंगा सहकारी साखर कारखाना , सूतगिरणी त्यांनी यशस्वीपणे चालवून दाखविली आहे. दुष्काळी भागातील सामान्य माणसांची पत निर्माण करुन बाबासाहेब देशमुख बॅक काढण्याचे आणि ती यशस्वीपणे चालविण्याचे कार्य सांगली जिल्हा परिषदेचे माजी अध्यक्ष सन्माननीय अमरसिंह देशमुख यांनी केले आहे. अनेक गरजुंना या बॅकेने आधार दिला आहे.दुष्काळी भागातील गोरगरीब शेतकर्यांना दररोजच्या दुग्ध व्यवसायातुन पैसा मिळावा यासाठी दुधसंघ स्थापन केला व तो आज अतिशय वेळच्या वेळी योग्य दराने दूध उत्पादकांना दुधाचे पैसे देऊन व्यवस्थितरित्या तालुक्यातील दुध व्यवसायाला चालना मिळत आहे. या दोन्हीही नेत्याचं एक अपयश म्हणजे तालुक्याचा जिव्हाळ्याचा प्रश्न म्हणजेच टेंभुच्या पाण्याचा प्रश्न ते त्यांच्या कार्य काळात सोडवू शकले नाहीत...
आटपाडी तालुक्याच्या राजकारणात आमदार अनिलभाऊ बाबर यांचे खंदे समर्थक आणि माजी जि. प. सदस्य तानाजी पाटील आणि स्वर्गीय रामभाऊ पाटील यांचे बंधु भारततात्या पाटील यांचे स्वतंत्र असे राजकीय गट आहेत. यांनीही तालुक्यातील राजकारणाला एक वेगळी दिशा दिली आहे. गेल्या जिल्हा परिषद व विधानसभा निवडणुकीत या गटांनी आपले वेगळे राजकीय अस्तित्व दाखविले. या दोन्हीही नेतृत्वाकडुन तालुक्याचं हित होणं अपेक्षीत आहे.
काॅग्रेसचे नेते स्वर्गीय मोहनकाका यांनी तालुक्यात त्यांना मिळालेल्या विविध पदाच्या माध्यमातुन विकासकामे करत तालुक्यात काॅग्रेसचं अस्तित्व ठेवण्याचा प्रयत्न केला होता परंतु त्यांच्या जाण्यानं तालुक्यात काॅग्रेसचं अस्तित्व कमी झालं आहे.
2009 पुर्वी तालुक्यात पक्षापेक्षा गटा तटांचे राजकारण चालत होतं. पण 2009 च्या विधानसभा निवडणुकीतील तसेच तालुक्याच्या राजकारणातील मा. गोपीचंद पडळकर या युवा नेत्याचा प्रवेशाने गटा तटांचे राजकारण संपुष्टात आणले. गेल्या आठ वर्षात आटपाडी खानापुरसह सांगली जिल्ह्यातील प्रस्थापित घराण्याच्या विरोधात आवाज उठवत विस्थापीत झालेल्या बहुजन समाजाची मोट बांधत आपल्या उत्तम अशा वक्तृत्व शैलीने अनेक नामवंत राजकारण्यांना घायाळ करत भारतीय जनता पार्टीच्या माध्यमातुन तालुक्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी पश्चिम महाराष्ट्रातील भाजपचे युवा नेते सन्माननीय गोपीचंद पडळकर साहेब काम करत आहेत. शेतकर्यासाठी, कामगारांसाठी, गोरगरीब, दीनदलीत जनतेसाठी प्रंसगी पोलिसांच्या लाठ्या काठ्या खात टेंभुसाठी आक्रमक पद्धतीने आंदोलने, ओगलेवाडी टेंभु कार्यालय तोडफोड प्रकरण, मंत्र्याना तालुक्यात येण्यास बंदी, राजेवाडी पोट कालवा प्रकरण, दुष्काळी परिषदा यासह विविध माध्यमातुन जनतेप्रती असलेली आपुलकीची जाणीव जनमाणसात रुजविली. 2009 ची विधानसभा, 2012 ची करगणी जिल्हा परिषद, 2014 ची विधानसभा निवडणुकीत त्यांना नेहमीच अपयशाचा सामना करावा लागला. तरीही "जिंकलो तरी भुलणार नाही, हरलो तरी खचणार नाही, जनतेचे शिलेदार आम्ही, लढणे कधीच सोडणार नाही" असे म्हणत त्यांचा संघर्षाचा प्रवास चालुच आहे. गोपीचंद पडळकर या नेतृत्वाकडुन तालुकावासियांना खुप अपेक्षा आहेत. त्या अपेक्षांची अपेक्षापुर्ती कशी करतात त्यावरच त्यांचं पुढील राजकारण अवलंबुन असणार आहे.
तालुक्याच्या या प्रमुख नेत्यासह दिघंचीचे माजी सरपंच हणमंतराव देशमुख, करगणीचे माजी जिप सदस्य आणासाहेब पत्की, माजी जिप सदस्य, माजी सभापती विजयसिंह पाटील, धुळा मारुती झिंबल यांच्यासह विविध भागातील स्थानिक पातळीवरच्या पदाधिकारयांचा तालुक्याच्या राजकारणात महत्वाचा सहभाग असल्याचे आपणास दिसुन येते.

धन्यवाद।।
श्री. पोपटराव यमगर
बाळेवाडी, ता. आटपाडी,
जि. : सांगली

आपल्या आटपाडी तालुक्याविषयी माझ्या लेखणीतुन उमटलेले विवेक प्रहार

आटपाडी म्हणजे प्रभु श्री रामचंद्राच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली भूमी, लाखो भाविकांचं श्रद्धास्थान असलेल्या खरसुंडी च्या श्री सिद्धनाथाची ही भूमी, थोर साहित्यिक ग.दि माडगुळकर, व्यंकटेश माडगुळकर, ना.स. इनामदार या थोर साहित्यिकांची भूमी.., एका तराळाच्या पोरानं कर्तृत्वाच्या जोरावर अवघं अंतराळ काबीज केलं त्या साहित्यीक कुलगुरु शंकरराव खरातांची जन्मभूमी. लालभडक आणि चविष्ट आणि गुणवत्तापुर्ण अशा डाळिंबांची भूमी.....अशी कितीतरी वैशिष्ट्य आपल्या आटपाडीची आहेत.
आटपाडी तालुक्यातील दुष्काळग्रस्त जनतेला आपल्या वाट्याला आलेला भोग आपल्या मुलाबाळांच्या वाट्याला येऊ नये म्हणुन शिक्षणावर भर दिल्याशिवाय पर्याय उरत नाही.प्रतिकुल भौगोलिक, आर्थिक परिस्थितीतही या तालुक्यातील युवक युवती भविष्यातील सुखाची स्वप्न पाहत यशाच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत. नव्या युगाची आव्हाने पेलण्यासाठी ही पिढी सदैव सज्ज असेल यात कोणतीच शंका नाही.
तालुक्यातील मोठ मोठ्या पदावर पोहचलेल्या अनेकजणांच्या शैक्षणिक जडणघडणीमधे आटपाडी एज्युकेशन सोसायटीचे महत्व अबाधित असेच आहे. सन्माननीय श्रीमंत बाबासाहेब देशमुख यांनी दुष्काळी भागातील गोरगरीब व सर्वसामान्य तरुणांनी सुशिक्षीत होऊन स्वतःच्या पायावरती उभं रहावं यासाठी आटपाडी एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना केली. श्रीमंत बाबासाहेब देशमुख यांच्या परिश्रमाने मजबुत पाया उभारल्यामुळे नावलौकिकास आलेली ही शिक्षण संस्था दिवसेदिवस विस्तारतच आहे. आज या संस्थेतुन जरवर्षी हजारो विद्यार्थी (केजी पासुन पीजी पर्यंत) शिक्षण घेऊन बाहेर पडत आहेत. आटपाडीच्या शैक्षणिक विकासात इतर अनेक संस्थानी आपला महत्वाचा वाटा उचलला आहे.त्यामधे झरे येथील अहिल्यादेवी शिक्षणसंस्था, आटपाडी येथील श्री राम एज्युकेशन सोसायटी खरसुंडीतील रयत शिक्षण संस्थेचे विद्यालय, धुळाजीराव झिंबल शिक्षण संस्था, यासह अनेक गावातील छोट्या मोठ्या शाळांचा यामधे समावेश होतो. खरंतर कोणत्याही भागाचा सर्वांगीण विकास हा त्या भागाच्या शैक्षणिक प्रगतीवर अवलंबुन असतो. विकास असतो. शैक्षणिक विकास झाल्याशिवाय आर्थिक, सामाजिक आणि वैचारिक विकास होत नाही ही वस्तस्थिती आहे. आपल्या तालुक्यातील, समाजातील मुलांमुलींनी शिकावं, शिकुन मोठ्या पदावरती विराजमान व्हावं हे प्रत्येकालाच वाटतं याचा आनंद आहे. समाजातील मुलांच्या उज्वल भविष्यासाठी आपण करिअरविषयक मार्गदर्शनपर कार्यशाळा राबविल्या पाहिजेत. भविष्यात शिक्षणाच्या जोरावरच येथील युवक युवती आकाशाला गवसणी घालुन तालुक्याचा नावलौकिक वाढवतील यामधे माझ्या मनात तरी कोणती शंका नाही...
धन्यवाद..

.... तिमीरातुनी तेजाकडे जाणारा संघर्षमय प्रवास ..... .... .....

           

सांगलीच्या राजकारणात स्वतःच एक वेगळं वलंय निर्माण केलेले, गेल्या दहा वर्षात खानापुर आटपाडीसह सांगली जिल्ह्यातील प्रस्थापित घराण्याच्या विरोधात आवाज उठवत विस्थापीत झालेल्या बहुजन समाजाची मोट बांधत आपल्या उत्तम अशा वक्तृत्व शैलीने अनेक नामवंत राजकारण्यांना घायाळ करणारे भारतीय जनता पार्टीचे पश्चिम महाराष्ट्रातील युवा नेते सन्माननीय गोपीचंद पडळकर साहेब यांचा आज वाढदिवस.... वाढदिवसाच्या निमीत्ताने प्रथमतः माझ्यावतीने त्यांना कोटी कोटी शुभेच्छा आहेत. सांगलीच्या राजकारणात (लोकसभेला आणि विधानसभेला) आपण किंगमेकर ठरलाच आहात पण येणारया काळात सांगलीच्या राजकारणात आपण किंग व्हावं हीच मनापासुन सदिच्छा आहे...
2014 च्या विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पार्टी चे उमेदवार म्हणुन खानापुर आटपाडी मतदारसंघात ज्या झंझावत अशा पद्धतीने आपण निवडणुक लढविली ती नक्कीच सर्वसामान्य माणसांना प्रेरणा देणारी अशीच आहे..समोर आर्थिक सामाजिक दृष्ट्या प्रस्थापित असलेल्या तीन उमेदवारांना तुमची उमेदवारी आणि तुम्ही मिळविलेली मते ही नक्कीच सणसणीत चपराकच ठरली. 2007 च्या जि. प. निवडणुकीपासुन ते आजपर्यंत तुमचा जो संघर्षमय, खडतर, काटेरी वाटेवरील अनवाणी प्रवास असा जो राजकीय प्रवास आहे तो नक्कीच कौतुकास्पद असाच म्हणावा लागेल... मी तर याला तिमीरातुन तेजाकडे निघालेला संघर्षमय प्रवास असंच म्हणु इच्छितो... खरंतर गोपीचंद पडळकर हे नाव मी पहिल्यांदा ऐकलं, पाहिलं, वाचलं ते म्हणजे 2009 च्या विधानसभा निवडणुकीपुर्वी फक्त 15-20 दिवस अगोदर. .... तिथुन ते आजपर्यंत खुप कौतुकास्पद आसाच प्रवास आहे. सांगलीच्या राजकारणाच्या इतिहास ही राजकीय विश्लेषकांना ही गोपीचंद पडळकर या नावाशिवाय पुर्ण करताच येणार नाही. त्यानंतर 2009 च्या विधानसभा निवडणुकीत झंझावत पद्धतीने प्रचार करुन पहिल्याच निवडणुकीत किंगमेकर ठरलात. त्यांनतर टेंभुसाठी आक्रमक पद्धतीने आंदोलने, ओगलेवाडी टेंभु कार्यालय तोडफोड प्रकरण, मंत्र्याना तालुक्यात येण्यास बंदी, राजेवाडी पोट कालवा प्रकरण, दुष्काळी परिषदा यासह विविध माध्यमातुन जनतेप्रती असलेली आपुलकीची जाणीव जनमाणसात रुजविली. त्यानंतर 2012 मधील जि. प. पंचायत समिती निवडणुका स्वबळावर लढवत तालुक्यात दुसरया क्रंमाकाची मते मिळवत तानाजी शेठ यमगर यांच्या रुपाने एक पंचायत समिती सदस्यही निवडुन आणला..
स्थानिक स्वराज्य संस्थाच्या ग्रामपंचायत निवडणुकात तालुक्यातील अनेक ग्रामपंचायती स्वबळावर ताब्यात घेतल्या..एकीकडे राजकारणाचा चढता आलेख चालु असताना दुसरीकडे सामाजिक कार्याबरोबरच शेतकर्यासाठी, कामगारांसाठी, गोरगरीब, दीनदलीत जनतेसाठी आक्रमक पद्धतीने आंदोलने चालुच होती. माझासारख्या सर्वसामान्य कुटुंबातील हजारो मुलांना स्वाभिमानानं जगणं म्हणजे काय असतं हे तुमच्या वाणीतुन आणि कर्तृत्वातुन दाखवुन दिलं. राजसत्ता आणि राजपाठ कधी मागुन मिळत नसतो तर तो हिसकावुन घ्यायचा असतो असं सन्माननीय जानकर साहेबांच्यानंतर आपणच बहूजन पोरांना ठामपणे ओरडुन सांगितलं. अनेकजण जिल्ह्यात लोकसभेला निभावलेली किंगमेकर ची भुमिका विसरलेही असतील कदाचित पण सर्वसामान्य माणुस मात्र कधीच विसरणार नाही. कि आपल्या राज्यात दुसरया क्रंमाकाचा असणारा धनगर समाज डाॅ बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेल्या अनुसुचित जमातीच्या आरक्षणासाठी भारताच्या स्वांतत्र्यापासुन ते आजपर्यंत गेली 68 वर्ष रस्त्यावर विविध आंदोलनाच्या माध्यमातुन रस्त्यावरती उतरत आहे. धनगर समाजाच्या आरक्षणासाठीही आपण अनेकवेळा मोर्चे, आंदोलने केली आहेत. अजुनही आरक्षणाचा प्रश्न मिटलेला नाही तोही प्रश्न आपण तत्परतेने लक्ष घालुन लवकर निकाली काढावा हीच राज्यातील तमाम समाजबांधवाची मनस्वी मागणी आहे.
खरंतर बोलण्यासारखं बरंच आहे. जर कोण चांगले काम करत असेल त्याला पाठिंबा देणं, कौतुक करणं आणि कोण चुकतही असेल तर त्यांची चुकही निपक्षपातीपणे दाखवुन देणं हे एक लेखकाचं काम आहे. आज आपला भारतीय जनता पार्टी हा पक्ष राज्यात, केंद्रात सत्तेवर आहे. आपल्याकडुन तमाम सांगलीकर यांच्यासह खानापुर आटपाडीकर यांच्या खुप सारया अपेक्षा आहेत त्या अपेक्षा पुर्ण करण्यासाठी माझ्यावतीने तुम्हाला गणेशाची सिद्धी, चाणक्याची बुद्धी, शारदेचं ज्ञान, कर्माचं दान, भिष्माचं वचन, रामाची मर्यादा, हनुमंताची ताकद, आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांचं जाणतेपण देवो हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना ...आणि
पुनश्च एकदा वाढदिवसाच्या कोटी कोटी शुभेच्छा

धन्यवाद
श्री. पोपटराव यमगर
बाळेवाडी, ता. आटपाडी,
जि. सांगली
०७७०९९३५३७४

—

पाकिस्थानने उरी येथे भारतीय लष्करावर हल्ला केल्यानंतर भारत सरकार आणि भारतीय लष्कर यांच्या कडुन ज्या पद्धतीने पावले उचलली जात आहेत ते नक्कीच अभिनंदनीय अशीच आहेत असंच म्हणावं लागेल. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या आमसभेत भारताच्या परराष्ट्रमंत्री सन्माननीय सुषमा स्वराजजी यांनी केलेलं एक दमदार भाषण नक्कीच आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पाकिस्थानला एकाकी पाडणार असंच आहे. सन्माननीय सुषमा स्वराजजी यांनी दहशतवाद्यांना पाकिस्थान कश्या पद्धतीने पोसतोय आणि त्यासाठी जगातील सर्व मानवतावादी राष्ट्रांनी दहशतवाद्यांचा खात्मा करण्यासाठी एकजूट होण्याचं आव्हान केलं. त्याच दिवशी भारतात पंतप्रधान नरेंद्र मोदीजी यांनी सिंधु पाणी वाटप करारातील भारताच्या हिश्याला आलेलं सर्व पाणी भारत वापरेल असा निर्णय घेऊन पाकिस्थानला कृतीतुन पहिला टोला दिला. त्यांतर पाकिस्थानातील इस्लामाबादमध्ये होणारया सार्क परिषदेमधे सहभागी न होण्याचा निर्णय घेतला. असा निर्णय घेतल्यामुळे भारतीय उपखंडातील बांगलादेश अफगाणिस्थान भुतान नेपाळ यांनीही भारताच्या निर्णयाला पाठिंबा देत इस्लामाबादमध्ये होणारया सार्क परिषदेमधे सहभागी न होण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळे इस्लामाबादमधे होणारी सार्क परिषद रद्द होत आहे अशी बातमी येत आहे. आणि सर्वात महत्वाचा आणि तुमच्या माझ्या स्वाभिमानाचा आणि आनंदाचा क्षण म्हणजे काल भारतीय लष्कराने LOC पार करत पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये घुसून पाकच्या दहशतवाद्यांना जोरदार प्रत्युत्तर दिले... जरवेळी भारतावर हल्ला झाल्यानंतर निमूटपणे सहन करत निषेध करण्यापलीकडे आम्ही काही करू शकत नव्हतो. परंतु खरंच राजकीय इच्छाशक्तीची जोड मिळाली तर भारतीय लष्करहि दहशतवाद्यांना जशास तसे उत्तर देते हे भारतीय लष्कराने दाखवून दिले आहे. भारतानं पुढे जाऊन अजून एक पाऊल उचलले आहे ते म्हणजे most favoured nation पाकिस्थानला दिलेला दर्जा भारत कडून घेत आहे...
भारत या सर्व घटना पाहता भारतही एक सशक्त देश म्हणुन पावलं उचलतो आहे याचा तुम्हाला मला अभिमान आहे.. आम्ही जात पात, धर्म, भाषा, प्रांत, पक्षीय राजकारण यापलीकडे जाऊन आमच्यात किती जरी वेगवेगळे वाद विवाद असले तरी भारतावर म्हणजेच आमच्या मायभुमीवर ज्यावेळी दुसरा देश हल्ला करतो त्यावेळी आम्ही 'हम सब भारतीय है' म्हणत एकत्र येऊन त्यांना त्यांच्याच पद्धतीने उत्तर देऊ शकतो हे भारतानं दाखवून दिलं आहे.. त्याबद्दल भारत सरकार आणि भारतीय लष्कर यांच मनापासुन अभिनंदन... येथून पुढे भारतावर हल्ला करताना पाकिस्थानला किंवा त्यांनी पोसलेल्या दहशतवाद्यांना विचार करावाच लागेल... याच बरोबर या सर्जिकल स्ट्राइक च्या ऑपरेशन नंतर भारतावर हि खूप मोठी जबाबदारी येऊन पडलेली आहे
कदाचित पाकिस्थान भारतातील प्रमुख शहरावरती हल्ले करू शकतो.. त्यासाठी आपण सर्वानी राष्ट्रीय सुरक्षततेच्या दृष्टीने खबरदारी घेतली पाहिजे धन्यवाद ... 

 पोपट यमगर

07709935374

आज कर्मवीर भाऊराव पाटील(आण्णा) यांची जयंती।।त्यानिमीत्त..............

आज कर्मवीर भाऊराव पाटील(आण्णा) यांची जयंती।।त्यानिमीत्त प्रथमतः यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन।।
माझं जवळ जवळ अर्ध शिक्षण आण्णांनी स्थापन केलेल्या रयत शिक्षण संस्थेत झालं यांचा मला आनंद वाटतो. कारण शिक्षण घेत असताना रयत शिक्षण संस्था कधीच परकीय संस्था वाटली नाही. संस्थेत शिक्षण घेत असताना आपुलकी प्रेमच मिळाले संस्थेत शिक्षण घेत असताना आण्णां सारख्या महापुरुषांच्या आदर्श चारित्र्याचे धडे मिळत गेले आणि त्यातुनच माझं हे व्यक्तीगत चारित्र्य घडत गेले. आजच्या काळात शैक्षणिक क्षेत्राचं अनेक मोठ्या राजकीय नेत्यांनी बाजारीकरण करुन टाकलं आहे. पैसे घेऊन जशा बाजारात वस्तु मिळतात तशा अनेक खाजगी विद्यापीठ संस्थामधुन पदव्या मिळत आहेत. आज छोट्या मुलांच्या केजी ला प्रवेश घ्यायला 50000 फी मागितली जाते. या आर्थिक कारणासाठी अनेक गोरगरीब पालकांना आपल्या मुलास दर्जेदार शिक्षणापासुन वंचित ठेवावं लागतं ही मनाला बोचणारी खंत आहे. पण मी ठामपणे सांगु शकतो की माझं संस्थेतील शिक्षण हे खुप कमी खर्चात झालं आहे .
आणांनी रयत शिक्षण संस्था चालु करण्यामागचं खरं उद्दिष्ट म्हणजे ग्रामीण भागातील गोरगरीब बहुजन समाजातील मुला मुलींना शिक्षण घेता यावं हे होतं. स्वतः आण्णा फक्त सहावी शिकले आहेत पण त्यांनी स्थापन केलेल्या रयत शिक्षण संस्थेतुन लाखो कोट्यावधी मुलांनी पदव्युत्तर पदव्या घेतल्या आहेत.
आण्णानी 4 ऑक्टोंबर 1919 रोजी कार्ले या गावी रयत शिक्षण संस्थेची स्थापना केली. त्यांनी 1919 ला रयत शिक्षण संस्थेच्या नावाने लावलेला वेल आज गगणाला गवसणी घालताना आपल्याला दिसुन येतोय. संस्थेच्या नावाप्रमाणेच ही रयतेची म्हणजेच गोरगरीब, दलीत, सर्वसामान्य, वंचीत, शेतकरी, कामगार यांची संस्था आहे असं आण्णानी अनेक वेळा बोलुनही दाखवले आहे. अनेक विद्यार्थ्यांना घरच्या आर्थिक परिस्थीतीमुळे शिक्षण घेता येत नाही अशा शिकण्याची इच्छा असणारया गरजु विद्यार्थ्यासाठी आण्णानी कमवा आणि शिका ही योजना संस्थेत चालु केली. संस्थेतील अनेक शाखामधे बाहेरगावच्या वंचित विद्यार्थ्यासाठी वसतिगृहे चालु केली. स्वावलंबी शिक्षण हेच आमचं ब्रीदवाक्य असं सांगतांना आण्णांनी संस्थेचं चिन्हसुद्धा वटवृक्ष ठेवलं आहे याचं कारण म्हणजे वटवृक्षाप्रमाणे संस्थेच्या शाखाचा विस्तार होत जावो हीच त्यांची मनोमनी इच्छा होती.
महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री मा. यशवंतराव चव्हाणसाहेब यांनी कर्मवीर आण्णांच्या विषयी पुढील गौरवोदगार काढले आहेत, "कर्मवीर ही व्यक्ती नव्हती ती एक संस्था होती, बहुजन समाजात ज्ञानाचा प्रकाश पसरवण्यासाठी त्यांनी आपले आयुष्य वेचले व महाराष्ट्रात नवयुग निर्माण केले. त्यांची रयत शिक्षण संस्था म्हणजे महाराष्ट्रात नवजीवन ओतणारी गंगा आहे." सार्वजनिक शिक्षणाबाबत आज सरकारी पातळीवर निर्णय झालेले आहेत. पण एक काळ असा होता की त्यासाठी मोठा संघर्ष करावा लागला होता. कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी अशा काळात मागासवर्गीय बहुजन गोरगरीब विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणातील अडथळे दूर केले. कष्टकरी विद्यार्थ्यांना रात्रशाळांचा पर्याय उपलब्ध केला. खेड्यातील मुलांना दैनंदिन सुविधा मिळाल्या तर त्यांना शिक्षण घेता येईल या विचारातून त्यांनी मोफत वसतीगृहे चालवली. ‘रयत शिक्षण संस्थे’च्या रूपाने त्यांनी उभे केलेले कार्य सर्वांना परिचित आहे. त्यामुळे त्यांनी आपल्या विद्यार्थ्यांमध्ये स्वावलंबी शिक्षण, श्रमप्रतिष्ठा आणि स्वातंत्र्याची मूल्ये रुजवली. त्यांच्या जयंतीदिनी त्यांचा आदर्श न विसरण्याची शपथ आपण घेतली पाहिजे. पुन्हा एकदा आण्णाच्या प्रतिमेस विनम्र अभिवादन।
धन्यवाद।
✍✍✍✍पोपट यमगर

वार्ता विघ्नाची नुरवी

गेले वर्षभर आम्ही जे काही भोगलं, ते आता आम्ही दहा दिवसांच्या उत्साहात विसरून जाणार आहोत आणि तुला निरोप देताना मनांभोवती आवळलेले निराशेचे फासही आम्ही तोडून विसर्जति करून टाकणार आहोत. नव्या वर्षांत आम्हाला नव्या संकटांशी भक्कमपणे लढण्याची ताकद आमच्या मनांना तुझ्याकडून मिळावी एवढीच आमची प्रार्थना आहे.
संध्याकाळ होणार आणि सूर्यास्त झाल्यावर अंधारच पडणार, हे भौगोलिक सत्य आम्हाला माहीत आहे. पण प्रत्येक अंधाऱ्या रात्रीतही, उद्याची पहाट नक्की उगवणार या एकाच जाणिवेने आम्ही आश्वस्तही असतो. पण गेले वर्षभर आम्ही अस्वस्थ आहोत. चिंता आणि काळजीची मनावर धरलेली काजळी दिवसागणिक घट्ट घट्ट होत आहे. उद्याची पहाट उगवेल ना, उगवली तरी, नंतर सूर्योदय होईल ना, ती सोनेरी किरणे सकाळी नवा उत्साह घेऊन येतील, की नवेच काही तरी अप्रिय समोर ठेवतील, या काळजीने प्रत्येक रात्रीच्या अंधारात आमची मने दडपून जात होती. काही तरी चांगले, थोडे फार मनासारखे, आणि अधूनमधून तरी काही हवेहवेसे घडेल, एवढीच आमची अपेक्षा होती. अर्थात, सारे काही छान छान, अच्छे अच्छे दिवस असावेत, असं आमचं म्हणणंच नाही. जगण्याचे सारेच क्षण सुखाने ओसंडून वाहू लागले, तर माणूसपण त्यात हरवून जाईल, हेही आम्हाला माहीत आहे. म्हणूनच, आमच्या अपेक्षाही फार मोठय़ा नव्हत्या. दररोजचा नवा दिवस साऱ्यांना किमान समाधानात साजरा करता यावा, संकटे आली तरी ती पेलवण्याची शक्ती प्रत्येक पाठीच्या कण्यामध्ये असावी अशीच आमची अपेक्षा होती. पण तसे फारसे घडलेच नाही. प्रत्येक दिवस नवी अस्वस्थता, नवी निराशा सोबत घेऊनच जणू उजाडत राहिला. नव्या दिवसागणिक नव्या संकटाचे सावट मनामनावर दाटलेलेच राहिले. असुरक्षिततेच्या, असहायतेच्या ओझ्याखाली दडपून जगणारी मने, मोठी स्वप्नेदेखील पाहू शकत नाहीत. तेवढी त्यांची कुवतच राहात नाही, हा अनुभव आम्हाला काहीसा अस्वस्थ करीत राहिला आणि त्या दडपणाखालीच आम्ही आमचे सरते वर्ष वाया घालविले.
तू आमचा पिता आहेस, त्राताही आहेस. भवदु:खाचे डोंगर समोर उभे राहिले की तुझ्या केवळ स्मरणाने त्यावर मात करण्याची िहमत मनावर स्वार होते, ही आमची श्रद्धा आहे. गेल्या वर्षभरात आम्ही असंख्य दगडधोंडय़ांना ठेचकाळलो आणि प्रत्येक कळ जणू जीवघेणी होती. त्या त्या क्षणी आम्हाला तुझीच आठवण आली होती.
जगण्याची आणि संकटे झेलण्याची आमची उमेद आम्ही हरवलेली नाही. अशी असंख्य संकटे आली तरी ती पेलण्याची आमची तयारी आहे. आमचे तुझ्याकडे एकच मागणे आहे. ते म्हणजे, संकटे झेलण्याची, त्यांच्याशी लढण्याची आणि ती परतवून लावण्याची शक्ती तूच आम्हाला दिली पाहिजे. हे आमचे तुझ्याकडे हक्काचे साकडे आहे. तू संकटमोचक आहेस, तू सुखकर्ता आहेस. तू सोबत असताना कोणत्याही संकटाचे सावटदेखील आसपास असू नये अशी आमची भावना आहे. म्हणूनच, गेले वर्षभर आम्ही जे जे काही भोगलं, ते आता आम्ही दहा दिवसांच्या उत्साहात विसरून जाणार आहोत आणि तुला निरोप देताना, या यातना, संकटे आणि त्यामुळे मनांभोवती आवळलेले निराशेचे फासही आम्ही तोडून विसर्जति करून टाकणार आहोत. नव्या वर्षांत आम्हाला नव्या संकटांशी भक्कमपणे लढण्याचे बळ हवे आहे. ती ताकद आमच्या मनांना तुझ्याकडून मिळावी एवढीच आमची प्रार्थना आहे. आमच्या भक्तीचा तो पारंपरिक वारसा कदाचित आज हरवत चालला असेल. या भक्तीवर नव्या जगाच्या नव्या संस्कृतीची अप्रिय पुटे चढलीही असतील. पण त्याखालची आमची भक्ती मात्र, आजही पारंपरिक भक्तीएवढीच पारदर्शक आहे. तुझ्या मिरवणुकीसमोरची बेभान आणि क्वचित बीभत्सही वाटणारी आमची नृत्ये आणि त्यासाठी वाजविले जाणारे संगीत भक्तिभावाशी पुरते विसंगत आहे, हे आम्हाला मान्य आहे. तुझ्या दहा दिवसांच्या उत्सवकाळात आम्ही आमच्या परंपरांपासून लांब चालल्याचाच पुरावा मिळतो, हेही आम्हाला मान्य आहे. पण आमची भक्ती आणि तुझ्यावरची श्रद्धा मात्र, तेवढीच निखळ आहे. त्याचा स्वीकार कर. नव्या वर्षांत विघ्नाची वार्ता न उरावी, हीच आम्हा भक्तांची भाबडी भावना आहे.

.(.दैनिक लोकसत्ता अग्रलेख )

भारताच्या स्वातंत्र्यदिनानिमीत्त...................

आज भारताला स्वातंत्र्य मिळून 69 वर्ष झाली. आज पुर्ण देशभर 70 वा स्वातंत्र्य दिन मोठ्या उत्साहात साजरा होत आहे. भारताच्या स्वांतत्र्यासाठी अनेक स्वांतत्र्ययोद्धे झटले, झगडले, स्वतःच्या संसाराची राखरांगोळी करुन देशाच्या संसाराचा गाडा हाकला, भावी पिढयांचे आयुष्य सुखाचे समाधानाचे आनंदाचे व्हावे यासाठी इंग्रजांशी संघर्ष केला, कित्येक क्रांतीकारकांनी भारतमातेसाठी बलिदान दिले, हसत हसत फासावर गेले... या सर्व भारतमातेच्या थोर सुपुत्रांना माझ्याकडुन स्वातंत्र्य दिनानिमीत्त प्रथमतः विनम्र अभिवादन..
आज 70 वा स्वातंत्र्य दिन साजरा करत असताना भारताच्या 69 वर्षात घडलेल्या कौतुकास्पद घडामोडी आणि जागतिक पातळीवर समग्र भारताचा एक शक्तिशाली राष्ट्र म्हणुन होत असलेला उदय नक्कीच तुमच्या माझ्या मनात आनंद निर्माण करणारी गोष्ट आहे. सध्याच्या वर्तमान भारताचा अभ्यास करत असताना पाठीमागील घडामोडी चा आढावा घेत आपण भारताच्या भविष्याकडेही ध्येयासक्त नजरेनं पाहतोय..
मित्रांनो आज भारत हा जगात सर्वाधिक तरुणांचा देश म्हणून ओळखला जात आहे उद्याच्या भारताचं भविष्य तुमच्या माझ्यासारख्या नवतरुणांच्याच हातात आहे. अशा वेळी मला आठवतात ते
स्वामी विवेकानंदजीचे ते स्फुर्तीदायी शब्द... "जा सारया जगाला (मंगलमय) स्वरात सांगा, ही पुण्य पुरातन भरत भू पुन्हा एकदा जागी होत आहे"
या एका वाक्यावर चिंतन, विचार करावा तितका कमी आहे. भारत नक्कीच खडबडुन जागा होत आहे. स्वातंत्र्यानंतर अनेक चढ उतार बेरजा वजाबाक्या करत आपण आज या ठिकाणापर्यंत पोहचलो आहे. सध्या जगात संस्कृतींचा संघर्ष चालु आहे....त्या संस्कृतींच्या संघर्षामधे तुमच्या माझ्या हजारो वर्षाची दीर्घ परंपरा असलेल्या भारतीय संस्कृतीकडे जगाचं लक्ष लागलेले आहे. मानवतेचा, एकतेचा, विविधतेतुन एकात्मतेचा, समृद्धीचा असा आपला इतिहास आहे. हा गौरवशाली इतिहास जोपासण्यासाठी व भविष्यातील सर्वमावेशक समृद्धीसाठी आपल्याला काही कठोर अशी छोटी छोटी पाऊले उचलावी लागणार आहेत..ती पावले भविष्यकाळात सर्वांना सोबत घेऊन आपण आपल्या कृतीच्या माध्यमातुन टाकली पाहिजेत असं मला वाटतं.
सध्या केंद्रात सकारात्मक सरकार सत्तेवर आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदीजी भारताला सर्वसमावेशक प्रगतीच्या दिशेने घेऊन जाण्याचं कार्य करत आहेत. भारत अन्नधान्याच्या बाबतीत जगातील एक स्वयंपूर्ण देश आहे. 21 व्या माहिती आणि तंत्रज्ञानाच्या शतकात भारत जगाच्या नकाशावर नेतृत्व करण्यासाठी पुढे सरकत आहे. हे वर्षापुर्वी गुगलच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदावर निवड झालेल्या सुंदर पिचई यांच्या उदाहरणावरुन पुन्हा एकदा सिद्ध झाले. आपण उद्योग , क्रीडा, शिक्षण, विज्ञान, माहिती तंत्रज्ञान या क्षेत्रातही गरुडभरारी घेत आहोत. स्त्रीयांनीही त्यांना मिळणारया दुय्यम वागणूकीला व
फक्त चुल आणि मुल या मुलभुत चौकटीला बगल देऊन अनेक क्षेत्रात केलेली प्रगती ही निश्चीतच उल्लेखनीय आहे. (उदा. पंतप्रधान इंदिरा गांधी, राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील, माजी सनदी अधिकारी किरण बेदीजी, पेप्सीको कंपनीच्या सीईओ इंद्रा नुई, स्टेट बॅकेच्या मुख्य अरुधंती भट्टाचार्य इ.) याचाच अर्थ आपण विजयाच्या (दिवंगत डाॅ. कलाम साहेबांनी पाहिलेल्या जागतिक महासत्तेच्या) दिशेने वाटचाल करत आहोत.आज भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे. आज संपुर्ण जग भारताकडे एका आशेने पाहत आहे. इतकी विविधता असलेला भारत देश एकसंघ आणि एकात्मक कसा राहु शकतो यावर अनेक राष्ट्रामधे अभ्यास चालु आहे. डाॅ बाबासाहेब आंबेडकर आणि घटना समितीच्या सदस्यांच्या अथक परिश्रमातून निर्माण केलेली राज्यघटना/भारतीय संविधान आपण 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी स्वीकारले आणि त्याची अंमलबजावणी 26 जानेवारी 1950 पासुन झाली. आज एवढी विभीन्नता असुनही भारत एक दिसतो आहे हे फक्त राज्यघटनेचेच द्योतक आहे.
आपल्या भारताच्या समोर अजुनही काही समस्या आणि आव्हाने आ वासून पुढे उभे आहेत. उदा. लोकसंख्या वाढ, दारिद्र्य, बेकारी, दहशतवाद, पर्यावरणाचा नाश, नक्षलवाद, दुष्काळ, भ्रष्टाचार, स्त्रियांवरचे अत्याचार, जातीयवाद यासारख्या काही समस्यांचा अजुनही आपल्याला सामना करावा लागत आहे.
या सर्वच समस्या, आव्हानावरती उपाय काढण्याचं कार्य केंद्रामधे सकारात्मक दुरदृष्टीकोन असलेलं सरकार अखंड अविरतपणे करत आहे. मी भारतीय म्हणुन जेव्हा आपण कार्य करु त्यावेळी समग्र भारताच्या दृष्टीने तो
नक्कीच आनंदाचा दिवस असेल असं मी मानतो.
मी शिवाजी विद्यापीठात होतो त्यावेळी एनसीसी भवन मधे एक खुप छान गाणं लागायचं
"हम सब भारतीय है " खरंच किती प्रेरणादायी गीत आहे आणि हे प्रेरणादायी गीत ऐकतच आपले जवान कोणताही भेदभाव न करता सीमेवरती लढत आहेत. ज्यावेळी सर्व भारतीय नागरिक हम सब भारतीय है हे गीत म्हणत कार्य करतील त्यावेळी नक्कीच भारत हा महासत्ता झालेला आपल्याला दिसुन येईल। आपणासही 15 ऑगस्ट आणि 26 जानेवारी या दोनच दिवशी देशाची आठवण येऊ न देता दररोज अखंडपणे एक भारतीय नागरिकाचं कर्तव्य आणि जबाबदारी म्हणुन छोट्या छोट्या गोष्टीमधून देशकार्य केलं पाहिजे. म्हणून भारतमातेच्या उज्वल भवितव्यासाठी आपण आपापल्या क्षेत्रात उत्कृष्ट कार्य करावं हीच 70 व्या स्वातंत्र्यदिनी सदिच्छा। तुम्हा सर्व बंधु आणि भगिनींना स्वातंत्र्यदिनाच्या कोटी कोटी शुभेच्छा।
शेवटी एवढेच म्हणेन,
"हेचि दान देगा देवा। भारतीयत्वाचा विसर न व्हावा॥"
जय हिंद।
श्री. पोपटराव यमगर
(बाळेवाडी, ता. आटपाडी, जि. सांगली)
7709935374